Ethics Policies

Turkish Journal of Sense of Place and Urban Studies), araştırma ve yayın süreçlerinde yüksek etik standartların korunmasını temel bir ilke olarak benimsemektedir. Dergimiz, yayıncılık faaliyetlerinin tüm aşamalarında Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics – COPE) tarafından belirlenen ilke ve yönergeleri esas almaktadır.

Yazarlar, hakemler ve editörler; intihal, veri uydurma ve tahrifatı, çıkar çatışmaları ve veri paylaşımı gibi konular başta olmak üzere COPE tarafından ortaya konulan etik ilkelere uymakla yükümlüdür.

Etik ilkelere aykırı bir durumdan şüphe edilmesi hâlinde, dergi gerekli ve uygun işlemleri başlatır. Bu işlemler, yayımlanmış çalışmaların geri çekilmesini (retraction) de içerebilir. Editörler; yazarlar, hakemler ve ilgili diğer taraflarla iş birliği içinde çalışarak ortaya çıkabilecek etik sorunların çözümünü sağlamayı amaçlar.

Dergimiz; yazarların, hakemlerin ve editörlerin COPE Etik Rehberi’ni incelemelerini ve herhangi bir tereddüt durumunda bu rehbere başvurmalarını teşvik eder. Bu ilkeler doğrultusunda, araştırma ve yayın süreçlerinde en yüksek etik standartların sürdürülmesi hedeflenmektedir.

Editörler İçin Etik İlkeler

Editörler, dergiye gönderilen çalışmaların hakem değerlendirme sürecine alınıp alınmayacağına karar vermekle sorumludur. Bu karar, aşağıdaki ölçütler doğrultusunda verilmelidir:

  • İntihal ve her türlü etik ihlal şüphesi

  • Çalışmanın derginin amaç ve kapsamına uygunluğu

  • Çalışmanın özgünlüğü, bilimsel niteliği ve literatüre sunduğu özgün katkı

  • Çalışmanın literatüre görünür ve anlamlı katkı düzeyi

Editörler, gönderilen çalışmalarda yer alan yayımlanmamış bilgi, belge ve verilerin üçüncü kişiler tarafından kullanılmasına izin veremez. Bu bağlamda editörler, yazarlara ait fikri mülkiyet haklarını korumakla yükümlüdür.

Editörler; değerlendirme süreçlerini tamamen açık, şeffaf, bilimsel ve nesnel ölçütlere dayalı olarak, herhangi bir önyargıya yer vermeksizin yürütmeli ve denetlemelidir.

Editörler; gönderilen çalışmalara ilişkin bilgileri, yazar(lar), hakemler ve yayınevi dışında hiçbir kişi veya kurumla paylaşamaz. Çalışma sahiplerine ilişkin kimlik bilgileri gizli tutulur. Editörler, çift kör hakemlik sürecinin sağlıklı işlemesi amacıyla, yalnızca anonimleştirilmiş metinleri dergi yönetim sistemi aracılığıyla hakemlerle paylaşabilir.

Yayın Kurulu İçin Etik İlkeler

Yayın Kurulu;

  • Gönderilen tüm çalışmalarla ilgili bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür.

  • Okuyucu ve yazarların ihtiyaçlarını gözetmeyi amaç edinmelidir.

  • Derginin bilimsel niteliğini ve kalitesini sürekli olarak geliştirmeyi hedeflemelidir.

  • Bilimsel kalite ve özgünlüğe azami önem vermelidir.

  • Gerekli görüldüğü durumlarda düzeltme, açıklama, geri çekme ve özür yayımlamaya her zaman hazır olmalıdır.

Hakemler İçin Etik İlkeler

Editoryal ön değerlendirme süreci, aşağıdaki unsurları kapsamakla birlikte bunlarla sınırlı değildir:

  • Araştırmanın özgünlüğü ve alana katkısı

  • Çalışmanın derginin amaç ve kapsamıyla uyumu

  • Çalışmanın dil yeterliliği

Bir çalışma hakem değerlendirme sürecine alındığında, kapsamlı bir değerlendirme yapılması amacıyla en az iki hakem görevlendirilir. Hakemlik süreci çift kör hakemlik esasına dayanır; bu süreçte yazarlar ve hakemler birbirlerinin kimliklerini bilmezler.

Hakemlerin, değerlendirme sürecinde COPE Hakemlik Etik Rehberi’ne uymaları beklenmektedir. Hakemler, uzmanlık alanları ve etik ilkelere bağlılıkları dikkate alınarak atanır. Etik ve nitelikli bir hakemlik süreci için hakemler:

  • Uzmanlık alanlarının dışında kalan çalışmalara daveti kabul etmemelidir.

  • Belirlenen süre içinde değerlendirme yapamayacaklarsa daveti reddetmelidir.

  • Çıkar çatışması bulunan durumlarda daveti reddetmeli veya editörleri bilgilendirmelidir.

Daveti kabul eden hakemler aşağıdaki etik ilkelere uymakla yükümlüdür:

  • Değerlendirme dili aşağılayıcı, küçük düşürücü veya incitici olamaz.

  • Irk, din, milliyet, cinsiyet veya coğrafi köken temelli ayrımcılık yapılamaz.

  • Yorum ve öneriler, metin içinde açık ve net biçimde belirtilmelidir.

  • Değerlendirme; kapsamlı, ayrıntılı ve nesnel olmalıdır.

Bu etik ilkelere aykırı davranan hakemlerin değerlendirmeleri dikkate alınmaz ve gerekli görüldüğü takdirde bağlı bulundukları kurumlar bilgilendirilir.

Hakemler, değerlendirme süreci sonunda editörlere aşağıdaki önerilerden birini sunmalıdır:

  • Çalışma, TJSOP’ta mevcut hâliyle yayımlanabilir.

  • Çalışma, TJSOP’ta yayımlanamaz.

  • Çalışma, büyük düzeltmeler sonrasında yayımlanabilir.

  • Çalışma, küçük düzeltmeler sonrasında yayımlanabilir.

Hakemler; değerlendirdikleri çalışmaları gizli belge olarak kabul etmeli, editör tarafından yetkilendirilmiş kişiler dışında kimseyle paylaşmamalı veya tartışmamalıdır. Eleştiriler nesnel, adil ve bilimsel etik çerçevesinde yapılmalı; yazarlara yönelik kişisel eleştirilerden kaçınılmalıdır. Değerlendirmeler; yazarların kökeni, cinsiyeti, cinsel yönelimi veya siyasi görüşlerinden bağımsız olarak gerçekleştirilmelidir.

Yazarlar İçin Etik İlkeler

Dergiye gönderilen çalışmalar özgün olmalı; daha önce başka bir dergide yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere değerlendirme sürecine alınmamış olmalıdır.

Yazarlar, değerlendirme sürecinde talep edilmesi hâlinde çalışmaya ilişkin ham verileri sunmaya hazır olmalı ve bu verileri yayımdan sonra makul bir süre saklamalıdır.

Yazarlar, tamamen özgün çalışmalar üretmeli; başkalarına ait çalışmalardan veya ifadelerden yararlanmaları durumunda uygun atıf yapmalıdır. Makale gönderimiyle birlikte yazarlar; çalışmalarının özgün olduğunu, etik ilkelere uygun hazırlandığını, kullanılan tüm kaynakların eksiksiz biçimde gösterildiğini ve çalışmanın başka yayınlarla benzerlik taşımadığını taahhüt eder. Bu kapsamda, gönderilen çalışmalar editoryal ofis tarafından iThenticate, Turnitin vb. yazılımlar aracılığıyla intihal taramasına tabi tutulur.

Çalışmanın içeriğini etkileyen tüm önceki yayınlara atıf yapılmalıdır.

Yazarlık, çalışmanın kavramsallaştırılması, tasarımı, uygulanması veya yorumlanmasına anlamlı katkı sunan kişilerle sınırlandırılmalıdır. Yazar sıralamasında değişiklik talepleri, kabul kararından önce dergi yönetim sistemi veya editorial@journalsenseofplace.com adresi üzerinden, tüm yazarların gerekçeli onayı ile yapılmalıdır. Kabul sonrası yazar sıralaması veya yazar değişikliği talepleri değerlendirmeye alınmaz.

Tüm yazarlar, çalışmanın sonuçlarını veya yorumlarını etkileyebilecek her türlü mali destek veya çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.

Yayımlanmış bir çalışmada önemli bir hata veya eksiklik fark edilmesi hâlinde, yazarlar editörü derhâl bilgilendirmek ve düzeltme sürecinde iş birliği yapmakla yükümlüdür. Bu süre sonrasında yapılan bildirimler yalnızca düzeltme notu olarak yayımlanır.

Etik İhlallerin Bildirilmesi

Turkish Journal of Sense of Place and Urban Studies'de editörler, hakemler veya yazarlarla ilgili etik ilkelere aykırı herhangi bir durumun tespit edilmesi ya da değerlendirme, erken görünüm (early view) veya tam metin yayımlama süreçlerinde etik dışı bir uygulamayla karşılaşılması hâlinde, durumun editorial@journalsenseofplace.com adresine e-posta yoluyla bildirilmesi gerekmektedir.

Etik Kurul Onayı Gerektiren Çalışmalar

Etik ilkeler çerçevesinde, Turkish Journal of Sense of Place and Urban Studies’de değerlendirmeye alınabilmesi için Etik Kurul Onayı gerektiren çalışmalar aşağıda belirtilmiştir:

  1. Anket, mülakat, odak grup görüşmesi, gözlem, deney ve benzeri veri toplama teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri elde edilmesini gerektiren nitel ve/veya nicel araştırmalar.

  2. İnsan ve hayvanların (biyolojik materyal ve/veya veriler dâhil olmak üzere) deneysel veya diğer bilimsel amaçlarla kullanıldığı çalışmalar.

  3. İnsanlar üzerinde yürütülen klinik araştırmalar.

  4. Hayvanlar üzerinde yürütülen deneysel veya gözlemsel araştırmalar.

  5. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilen retrospektif çalışmalar.

Dergiye Sunulan Çalışmalarda Etik Yükümlülükler

Bu kapsamda, dergimize sunulan ve değerlendirmeye alınacak çalışmalarda aşağıdaki hususlara uyulması zorunludur:

  1. İnsan katılımcılarla yürütülen çalışmalarda Aydınlatılmış Onam Formu’nun alınmış olması ve bunun makale metninde açıkça belirtilmesi.

  2. Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğraf ve benzeri materyallerin kullanılması durumunda, ilgili hak sahiplerinden izin alınmış olduğunun belirtilmesi.

  3. Kullanılan tüm entelektüel ve sanatsal eserler bakımından telif hakları mevzuatına uygun hareket edildiğinin açıkça ifade edilmesi.

  4. Editörler, dergide değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda bu onayın bulunmaması veya deneysel araştırmalar için gerekli izinlerin alınmamış olması durumunda, editörler çalışmayı reddetme sorumluluğuna sahiptir.

Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda, onaya ilişkin bilgiler (etik kurulun adı, onay tarihi ve karar numarası) makalenin Yöntem bölümünde açıkça belirtilmeli; ayrıca makalenin ilk veya son sayfasında yer almalıdır.

Olgu sunumlarında, aydınlatılmış onam/onay formunun alındığına ilişkin bilginin makale metninde açıkça yer alması zorunludur.